Mięsień podgrzebieniowy pokrywa niższy fragment łopatki poniżej jej grzebienia (2/3 przyśrodkowej części dołu podgrzebieniowego), a jego ścięgno jest przyczepione do powierzchni środkowej guzka większego kości ramiennej ; ścięgno zrasta się z torebką stawową. (ryc. 1). Mięsień podgrzebieniowy jest odpowiedzialny za zewnętrzną rotację ramienia. Ścięgno mięśnia ma bardzo duży i rozległy przyczep, szerokości nieco większej niż 1 cm zależnej od rozmiaru danej osoby i długości od 2 do ponad 5 cm.

Mięsień podgrzebieniowy jest bardzo często ulega uszkodzeniom, a w zasadzie licznym sumującym się mikrourazom. Niektórzy ludzie mogą mieć tylko delikatne naderwanie ścięgna mięśnia podgrzebieniowego, które przez lata pozostaje ledwie zauważalne i nie jest kojarzone z konkretną dolegliwością. Mogą oni odczuwać lekki dyskomfort przy sięganiu po rzeczy z góry lub z tylego siedzenia auta, a kobiety przy zapinaniu biustonosza z tyłu. Jeśli jednak to niewielkie naderwanie nie jest odpowiednio leczone, może później wywołać poważniejszy uraz. Taki nie leczony uraz może powodować ból przy tak prostych czynnościach jak ściąganie bluzki przez głowę, przy zakładaniu skarpetek lub podczas leżenia na boku. Oznacza to, że sytuacja znacząco się pogarsza. Często uraz ścięgna mięśnia podgrzebieniowego trwa przez lata, pozostając obojętnym na wszelkie próby leczenia. Kontuzja ta może być bardzo bolesna i uporczywa. Jeśli naderwanie jest umiarkowane, trudno ocenić jego stan. Jednakże możemy wykonać proste badanie, który pozwala stwierdzić uraz, nawet gdy jest on wyjątkowo łagodny, a jest to wykonanie rotacji bocznej z oporem.

Rotacja zewnętrzna ramienia z oporem jest bardzo pomocnym testem przy określaniu urazu ścięgna mięśnia podgrzebieniowego. Dla dokładniejszej oceny, nawet gdy kontuzja jest delikatna, badanie może być przeprowadzone w kilku pozycjach. Ustala się to w oparciu o budowę mięśnia. Wytrzymałość i elastyczność mięśnia podgrzebieniowego jest często inna u różnych osób. Zazwyczaj mięsień ten jest raczej słaby, ale u tenisistów czy u atletów może być wyjątkowo mocny i rozwinięty.

Ścięgno mięśnia podgrzebieniowego jest aktywne w tenisie przy backhandzie lub przy wymachiwaniu kijem baseballowym czy golfowym. Jego uraz powoduje ból nawet przy prostych czynnościach takich jak pisanie, otwieranie drzwi lub chwytanie rzeczy zza siebie.

Jak wykonać badanie? Badany stoi z nogami rozstawionymi na szerokość ramion, tak aby czuć się stabilnie. Należy położyć jedną rękę na jego ramieniu, lekko powyżej stawu łokciowego i docisnąć je do ciała, tak aby je ustabilizować. Badany zgina kończynę górną w stawie łokciowym do 90 stopni (przy ustalonym wcześniej ramieniu dociśniętym do ciała). Terapeuta swoją drugą dłonią przykłada lekko powyżej nadgarstka badanego po grzbietowej stronie przedramienia. Następnie trzeba poprosić badanego, o to aby wykonał ruch w naszym kierunku (rotacja zewnętrzna) podczas, gdy terapeuta przykłada jednostajny opór.

Jeśli to badanie nie da żadnych pozytywnych rezultatów (ból), można wykonać kolejne bardziej delikatne pod kątem 30 stopni. Rozciąganie mięśnia powoduje większy nacisk na jego strukturę i zazwyczaj daje dobry efekt. Dobrze wykonane badanie jest tożsame z odczuciem bólu, który wskazuje na kontuzję mięśnia podgrzebieniowego. Jednak gdy test zakończy się pozytywnym wynikiem czyli wystąpieniem bólu zalecam wykonanie także USG mięśnia i ścięgna aby określić zakres uszkodzenia.

Podsumowując zatem mięsień podgrzebieniowy może dawać takie objawy jak:

  • ból podczas snu na boku (przy istniejącym pkt spustowym).
  • Zaburza rytm łopatki.
  • Kobiety mogą zgłaszać ból przy zapinaniu stanika z tyłu.
  • Ból w okolicy przedniej strony stawu ramiennego.
  • Ogranicza rotacje wewnętrzną, ból podczas rotacji wewnętrznej.
  • Uczestniczy wraz z innymi rotatorami zewnętrznymi w takich dolegliwościach jak zamrożony bark, zespół cieśni podbarkowej

Ból rzutowany z punktu spustowego: przednia część ramienia oraz część boczna i przednia przedramienia, okolice stawu ramiennego, brzeg przyśrodkowy łopatki, do mięśnia naramiennego.

Należy pamiętać, że mięsień podgrzebieniowy to tylko jeden z kilku rotatorów zewnętrznych i należy pamiętać także, że podobne dolegliwości może dawać obły mniejszy, nadgrzebieniowy czy tylny akton mięśnia naramiennego. Praca terapeutyczna często odbywa się nie z samym mięśniem podgrzebieniowym, a z wymienionymi wyżej. Istotne mogą okazać się także przegrody międzymięśniowe pomiędzy podgrzebieniowym i obłym mniejszym oraz podgrzebieniowym i  tylnym aktonem naramiennego.

Autor: Rafał Uryzaj