Ból pleców to jeden z częstszych problemów z jakim zgłaszają się klienci do gabinetów masażu. Ból może obejmować odcinek lędźwiowy jak również okolice kości krzyżowej. Bóle w tej okolicy mogą być spowodowane aktywnymi punktami spustowymi w obrębie mięśnia prostego brzucha. (zdjęcia 1).

Zgodnie z Simonsem i Travellem: „aktywny punkt spustowy w górnej części mięśnia prostego brzucha może rzutować ból w okolicach środka grzbietu obustronnie relacjonowany przez pacjentów jako opasujący ból w poprzek pleców. Autorzy podkreślają również, że promieniowanie z punktu spustowego w dolnej partii mięśnia prostego brzucha może rzutować ból obustronnie w okolicy kości krzyżowej a także grzebieni biodrowych.

Choć w mięśniu prostym brzucha zostało zlokalizowanych więcej niż wskazane dwa punkty spustowe my zajmiemy się właśnie nimi oraz kilkoma wskazówkami do terapii i edukacji klientów o naturze takiego bólu.

Punkty spustowe mogą powstawać w mięśniu prostym brzucha z powodu schorzeń narządów wewnętrznych, stresu emocjonalnego, złej postawy, ostrego przeciążenia mięśnia, podnoszenia ciężkich przedmiotów. Przykładami mogą być też operacje w obrębie mięśnia czy urazy spowodowane wypadkiem samochodowym. Punkty spustowe mogą powstać w tym mięśniu także podczas codziennych czynności domowych.

Należy pamiętać też, że ból może dawać objawy pseudonarządowe np. kolki, bóle miesiączkowe, zaburzenia w miesiączkowaniu, zaburzenia pęcherza, spazmy zwieracza odbytu.

Przed rozpoczęciem terapii mięśnia prostego brzucha należy wykluczyć inne przyczyny strukturalne. Bóle w okolicy dolnej piersiowej mogą być rzutowane przez mięsień najszerszy grzbietu, zębatego tylnego, międzykolcowe, wielodzielne, międzyżebrowe. Ból z tych struktur trzeba także wykluczyć.

Bóle w okolicy lędźwiowo-krzyżowej mogą być rzutowane także z mięśnia czworobocznego lędźwi, mięśni pośladkowych, gruszkowatego i kulszowo-goleniowych, biodrowo-lędźwiowego.

Aby dotrzeć do sedna problemy należy również zachęcać klientów do podania nam jak największej ilości wskazówek co do charakteru bólów, miejsca, czasu i okoliczności ich powstania. Takie informacje będą nam niezbędne aby szukać przyczyny i prowadzić sensowny wywiad przede terapią.

Dodatkowo do karty klienta można sporządzić animowaną grafikę ciała ludzkiego, na którym pacjent sam narysuje zlokalizowany ból oraz jego rzutowanie. Będzie to również bardzo pomocne narzędzie dla lokalizowania i szukania przyczyny bólu.

Jednocześnie nie można zapomnieć o wykluczaniu wszelkich przeciwwskazań do prowadzenia terapii takich jak przebytej operacji, tętniaka aorty brzusznej, ciąży.

Szukamy analogii przy edukacji pacjenta.

Warto edukować pacjenta jak będziemy lokalizować ból i punkty spustowe. Należy wytłumaczyć że podczas palpacji punktów spustowych pacjent będzie odczuwał ból w innych partiach ciała. To jak relacja pistolet – kula. W momencie naciśnięcia spustu wystrzelona kula będzie wytwarzała efekt w punkcie uderzenia. Punktem uderzenia będzie ból rzutowany do innych obszarów ciała, który może mieć też charakter drętwienia, mrowienia lub inne dolegliwości.

Komunikacja

Komunikacja między pacjentem i terapeutą jest niezbędna w celu określenia obecności punktów spustowych podczas palpacji. Należy poinstruować pacjenta aby informował o każdorazowym wystąpieniu bólu podczas kiedy terapeuta poszukuje punktów spustowych poprzez palpację. Tylko pacjent może zreferować jakie odczucia wywołuje diagnostyka palpacyjna, dlatego wspomniana komunikacja jest tak ważna.

Ponadto mięśnie proste brzucha mogą powodować inne dolegliwości i dysfunkcje takie jak:

  • Wpływ na zwiększenie bólu podczas menstruacji,
  • Prosty brzucha powoduje zmniejszenie lordozy lędźwiowej poprzez tyłopochylenie miednicy,
  • Wpływ na wzmożenie napięcia dna miednicy,
  • Może dawać bóle pachwiny i podbrzusza,
  • Wpływa na dysfunkcję czynnościowego przejścia Th/L
  • Może pociągać w dół klatkę żebrową poprzez obniżenie żeber i wpływać na ograniczenie oddychania

Piśmiennictwo:

1.    Simons DG, Travell JG. Myofascial Pain and Dysfunction: The Trigger Point Manual, Volume 1, Upper Half of Body, 2nd Edition. Lippincott, Williams and Wilkins, 1999:943.