Dlaczego poruszamy ich temat? Bo są bardzo istotne w wielu problemach naszych pacjentów! Często na nich pracujemy i przynosimy wiele korzystnych zmian. Na początku postaramy się z grubsza przybliżyć funkcję tych mięśni jako grupy działającej wspólnie, a nie pojedynczych mięśni (dokładna anatomię i funkcję pojedynczych mięśni można znaleźć w wielu opracowaniach).
Zaczynamy. Jeśli osoba będzie miała tę grupę mięśni w skróceniu, głowa będzie ustawiona w przodoprzesunięciu względem kręgu szczytowego (C1) – Prosty Głowy Tylny Mniejszy i Skośny Głowy Dolny będą zaangażowane w ten wzorzec. Często można zauważyć, że Prosty Głowy Tylny Większy (chodź nie zawsze) i Skośny Głowy Dolny, które łączą się powięziowo poprzez okostną dużego wyrostka kolczystego (C2), także są w skróceniu przy głowie wysuniętej w przód. Pierwszy z nich będzie zmniejszał odległość wyrostka kolczystego (C2) do potylicy zaś drugi kurcząc się obustronnie będzie zmniejszał. dystans między wyrostkiem kolczystym obrotnika a wyrostkami poprzecznymi atlasa.
Pracując jednocześnie grupa tych mięśni, będzie zmniejszała przestrzeń miedzy potylicą, a obrotnikiem – zatem do dzieła! Trzeba tą przestrzeń zwiększyć.
Może techniki energizacji mięśni, punkty spustowe, rozluźnianie pozycyjne, uwalnianie mięśniowo-powięziowe, techniki tkanek głębokich ( z nich korzystam najczęściej), czy też masaż funkcyjny i poprzeczny. Wszystko zależy od Was, od tego jak podejdziecie do konkretnego problemu.
Jakie czynności czy zachowania narażają na problemy tej okolica ciała:
  • życie w „strachu” , osoby „skromne”
  • spędzanie wiele czasu przed komputerem
  • słaby wzrok
  • słaby słuch (tutaj często element rotacji)
  • zaniedbanie sylwetki (problem posturalny np. „wdowi garb”)
A teraz pytanie. Dlaczego warto poświęcić sporo uwagi aby „uwolnić” ten obszar??
  1. W połączeniu czaszkowo-szyjnym zaczyna się większość ruchów kręgosłupa szyjnego, a ruchy głowy i szyi są zazwyczaj zainicjowane ruchem naszych oczu.
  2. Mięśni podpotyliczne są bardzo ważną/integralną częścią taśmy powierzchownej tylnej – mogą np. ograniczać swobodny skłon tułowia w przód.
  3. Okolica ta jest istotna dla mm. przykręgosłupowych – koordynuje i organizuje ich prace. Można powiedzieć, że w pewnym stopniu te 4 istotne mięśnie sterują pozostałymi tkankami mięśniowo-powięziowymi zorganizowanymi przy kręgosłupie.
  4. Rozluźnienie odcinka szyjnego jest często konieczne do rozwiązania problemów w okolicy międzyłopatkowej, w rejonie kręgosłupa lędźwiowego, a nawet w obrębie stawów biodrowych.
  5. Tkanki między potylicą, a C2 zapoczątkowują ruch „przeczenia” głową. Jeśli chcemy odzyskać funkcjonalną rotację w odcinku szyjnym, poświęćmy dużą część uwagi dla połączenia czaszkowo-szyjnego.
  6. Prosty Głowy Tylny Mniejszy i skośny Głowy Dolny oraz więzadło karkowe są połączone z oponą twardą, napinają ją by zapobiegać jej „marszczeniu podczas ruchów rotacji głowy i w wyniku pracy więzadła karkowego. Te elementy są bardzo istotne w terapii przy częstym uszkodzeniu typu „smagnięcie biczem”.
  7. Zaangażowanie mięśni podpotylicznych w zespół skrzyżowania górnego to ostatni argument (a jest ich z pewnością więcej) dlaczego warto skupić swoją uwagę na tej okolicy u wielu naszych klientów.
  8. nieprawidłowe ułożenie głowy na które niewątpliwie mają też wpływ mięsnie podpotyliczne będzie dawało odczuwalne skutki w efektywności poruszania się i na odwrót dlatego ważnym elementem pracy z ciałem jest prawidłowe „ustawienie głowy na szczycie szyi”
  9. Mięśnie podpotyliczne to mięśnie czucia głębokiego. Pod kątem proprioreceptorów to jedne z najbardziej unerwionych mięśni ciała. Równowaga ciała zależy w dużej mierze od informacji proprioreceptywnej płynącej właśnie z tych mięśni (ok 36 wrzecionek mięśniowo-nerwowych na gram tkanki masy mięśniowej. Dla porównania mięsień pośladkowy 0,7/g). poczucie równowagi i orientacja ciała w przestrzeni zależy od skoordynowanych informacji, które płyną właśnie z proprioreceptorów mięśni podpotylicznych, a także z oczu i układu przedsionkowego.
  10. Jak pokazują eksperymenty gdzie wyłącza się działanie mięśnie podpotylicznych za pomocą środka znieczulającego (miejscowo) powoduje, że osoby im poddane zachowują się jakby znajdowały się pod wpływem alkoholu co pokazuje jak dużą role odgrywają te mięśnie jeśli chodzi o równowagę i czucie głębokie. Znieczulanie tylko jednej strony dawało natomiast wrażenie tym osobom, że przechylają się tylko w jednym kierunku.
  11. organizację ciała poniżej mięśni podpotylicznych można porównać do kota, który zawsze spada na 4 łapy. Gdy kot zorientuje się, że spada to pierwsze co robi to ustawia swoją głowę, oczy horyzontalnie wykorzystując też ucho środkowe aby w sposób odruchowy z mięśni podpotylicznych  i napięcia w nich wywołanego przekazać informację reszcie mięsni przykręgosłupowych aby cały kręgosłup był ustawiony tak, że nogi kota znalazły się w kierunku w dół zanim spadnie na ziemię. Mimo, że jesteśmy osobami spionizowanymi to mechanizm jest podobny i to jak sterujemy swoim wzrokiem, a dalej głową i odcinkiem szyjnym przekłada się na napięcie pozostałych mięśni przykręgosłupowych.
  12. Ból rzutowany z punktu spustowego: bóle okolicy potylicznej głowy, głębokie bóle głowy, bóle okolicy oka.
 Krótko podsumowując wymienimy kilka istotnych aspektów dla mięśni podpotylicznych:
  • Zwiększone napięcie mięśni podpotylicznych powoduje ustawienie głowy w wyproście.
  • Zwiększone napięcie mięśni podpotylicznych ogranicza system rotacyjny głowy.
  • Zwiększone napięcie mięśni podpotylicznych napina oponę twardą.
  • Mięsnie podpotyliczne to inicjatory ruchu dla całego kręgosłupa.
  • Mięśnie czucia głębokiego.
  • Mięśnie podpotyliczne posiadają liczne mechanoreceptory dostarczające informacje o kącie ułożenia głowy.
  • Rozluźnienie mięśni powoduje wyciszenie układu współczulnego.
  • Mięsnie te są istotny w ostrych bólach odcinka lędźwiowego.
  • Istotny dla napięcia całej tylnej powierzchownej taśmy. Nadmierne napięcie podpotylicznych ogranicza ruchomość tylnej taśmy powierzchownej – ogranicza swobodny ruch zgięcie w przód tułowia.
  • Wpływa na ruchomość/dysfunkcje przejścia C0-C1
  • Mięśnie podpotyliczne powodują bóle migrenowe , głębokie bóle głowy (głównie okolica potyliczna z promieniowaniem na całą głowę).
  • Mięśnie podpotyliczne sprzężone są z mięśniami okoruchowymi (bóle oczu)
Autorzy:
Arkadiusz Rosiek, Rafał Uryzaj
Jeśli chcesz nauczyć się efektywnie pracować z przeponą, mięśniami pochyłymi czy MOS oraz wielu innych – zapisz się na kurs masażu tkanek głębokich