W poprzednim tekście (zobacz cz.1) skupiłem się na omówieniu budowy przepony, a w szczególności jej unerwienia, unaczynienia i dolegliwości związanych z konkretnymi nerwami i naczyniami. W tej części skupię się na dolegliwościach jakie przepona może powodować ze względu na swoje anatomiczne relacje mięśniowo-powięziowe. Zanim jednak do tego dojdę to jeszcze dosłownie kilka słów o anatomii, które będą nam potrzebne ze względu na możliwe powstawanie dolegliwości.

Przepona składa się z 3 części:

Część środkowa – środek przepony zbudowany jest z włóknistej warstwy. Rozwija się z przegrody poprzecznej tworząc trzy listki: przedni (najbardziej rozległy, bogaty w naczynia limfatyczne), lewy i prawy (rozrastają się na boki). Dzięki wielokierunkowemu i wielowarstwowemu ułożeniu włókien przepona jest w stanie przenosić i opierać się siłom działającym w różnych kierunkach, niwelując naprężenia wywierane w przecinające je elementy o przebiegu pionowym. Połączenia poszczególnych listków z narządami wewnętrznymi:

  • Listek prawy (największy) – związany z wątrobą
  • Listek (przedni) centralny – związany z workiem osierdziowym
  • Listek lewy – związany z dnem żołądka

Część obwodowa – to część mięśniowa, której włókna rozchodzą się promieniście od środka na obwód przyczepiając się do żeber. W obrębie tej części wyróżniamy powięzi przednią i boczną. Pierwsza z nich zwana też mostkową łączy się z wyrostkiem mieczykowatym mostka, oddając część włókien do tzw. trójkąta mostka. Druga z nich przyczepia się do brzegu górnego ostatnich sześciu żeber, gdzie krzyżuje się z włóknami biegnącymi poprzecznie. W górnych partiach przechodzi w powięź wewnątrzpiersiową oraz w nadprzeponową część powięzi poprzecznej.

Część tylna – utworzona przez więzadła łukowate oraz odnogę przepony. Odnoga to struktura parzysta, która po stronie prawie przyczepia się do trzonów kręgów L1 i L3 oraz sąsiadujących z nimi krążków międzykręgowych. Odnoga lewa jest umocowana do trzonów kręgów L1 i L2 oraz sąsiadujących krążków międzykręgowych.

Prawa odnoga odchodzi do sklepienia krezki na wysokości mięśni Rougeta. W okresie wzrostu odnoga przepony daje odgałęzienia do rozworu przełyku i jest naturalnym elementem pełniącym funkcję zwieracza wpustu żołądka. Odnoga biegnie wzdłuż więzadła podłużnego przedniego i stanowi funkcjonalny łącznik między czaszką a kością krzyżową. Pojawia się także w okolicy brzusznej kręgu Th12 i otacza rozwór aorty. Istnieje dwóch części odnóg umożliwia stworzenie otoczki wokół nerwu trzewnego umożliwiając jego przejście przez przeponę.

Przepona jest powiązana ze strukturami znajdującymi się ponad nią – opłucną, osierdziem i płucami; związana jest także z prawym i lewym zgięciem wątrobowym okrężnicy, wątrobą oraz śledzioną. W kierunku grzbietowym istnieją połączenia z dwunastnicą, trzustką, nerwem trzewnym większym i mniejszym. Oprócz oddychania rolą przepony jest oddzielanie obszaru klatki piersiowej od jamy brzusznej stanowiąc jednocześnie barierę do rozprzestrzeniania się różnych infekcji w obu kierunkach. Przepona działa też jako pompa ułatwiająca powrót krwi żylnej. Przenosi również naprężenia między strukturami nad- i podprzeponowymi.

Przejdźmy zatem do konkretnych dolegliwości jakie może powodować przepona.

Dolegliwości ze strony przepony wynikające z relacji anatomicznych (kostno-mięśniowo-powięziowych):

  • Wpływ na napięcie mięśnia czworobocznego lędźwi – na poziomie XII żebra w kierunku wyrostka poprzecznego L1 jest więzadło łukowate boczne (pod którym przechodzi mięsień czworoboczny lędźwi) zrośnięte z powięzią tego mięśnia. Transmisja napięć może być oczywiście przenoszona w obie strony dlatego napięcie mięśnia czworobocznego lędźwi także może powodować wzrost napięcia przepony.
  • Wpływ na napięcie mięśnia lędźwiowego – między wyrostkiem poprzecznym L1 a powierzchnią boczną kręgu L2 znajduje się więzadło łukowate przyśrodkowe (łuk nad mięśniem lędźwiowym) zrośnięte z powięzią tego mięśnia. Tutaj ta sama historia dlatego należy pamiętać, że zależności są wzajemne.
  • Zaburzenie w obrębie odcinka lędźwiowego kręgosłupa – odnogi przepony , po lewej stronie schodzi do wysokości II i III kręgu lędźwiowego, po prawej stronie do III i IV, łącząc przeponę bezpośrednio z kręgosłupem lędźwiowym. Jednak jak pokazują wyniki anatomii sekcyjnej odnogi przepony mogą sięgać nawet okolicy kości krzyżowej do S3-S4, mając tym samym wpływ także na tę strukturę
  • Wpływ na statykę ciała – w centrum ścięgnistym znajduje się wiele proprioreceptorów
  • Wpływ na zaburzenie funkcjonowania odcinka piersiowego poprzez „ściąganie” żeber do środka (klatka lejkowata). Będzie to ograniczało ruchomość żeber, a poprzez stawy żebrowo-kręgowe także kręgosłupa piersiowego.
  • Odruchowe wzmożone napięcie mięśnia prostownika grzbietu wynikające z napięcia przepony.
  • Powstanie dysfunkcji w odcinku szyjnym, piersiowym, lędźwiowym kręgosłupa, stawie biodrowym (wynikające z połączeń w obrębie głębokiej taśmy przedniej).
  • Bóle karku, szyi czy głowy wynikające z niskiej aktywacji przepony podczas oddychania i aktywizacja toru górnożebrowego i wzmożonego napięcia głównie mięśni pochyłych. W konsekwencji może to drażnić/ uciskać splot ramienny, powodując dolegliwości w obrębie kończyny górnej czy mrowienie całej dłoni.
  • Zmiany w biochemii krwi, obkurczenie naczyń krwionośnych, zmniejszony dopływ krwi do mózgu spowodowane aktywizacją toru oddechowego górnożebrowego i niskiej aktywizacji czynności przepony (efektem jest nadmierne pobudzenie, obniżenie progu bólowego).
  • Ucisk przepony przez narząd wewnętrzny w stanie zapalnym, niedrożność lub zakażenie może powodować rzutowanie bólu do ipsilateralnego stawu ramiennego
  • Zaburzenie wzorców oddechowych
  • Bóle głowy wynikające z transmisji napięć z przepony wzdłuż więzadła podłużnego przedniego (ciągłość z odnogami przepony), które to więzadło przyczepia się do guzka gardłowego części podstawnej kości potylicznej

W trzeciej i ostatniej części napiszę krótko o relacjach wisceralnych przepony, skutkach takich relacji, możliwych dolegliwościach jakie mogą wystąpić. Napiszę też kilka słów o emocjonalnym znaczeniu przepony i możliwych reakcjach emocjonalnych spowodowanych uwolnieniem przepony.

Pozdrawiam

Rafał Uryzaj

Jeśli chcesz nauczyć się efektywnie pracować z przeponą, mięśniami pochyłymi czy MOS oraz wielu innych – zapisz się na kurs masażu tkanek głębokich